نه در محدودیتهای سال ۱۴۰۱ و نه جنگ اخیر، هیچگاه شاهد چنین وضعیتی در ارتباطات کشور نبودیم. فیلترینگ و آسیبهایش که همیشه بوده، اما امسال برای دومین بار در یک سال، شاهد محدودیتهایی سنگینتر از همیشه روی اینترنت هستیم که عملاً زندگی مردم را فلج کرده است. کسبوکارهای خرد و متوسط نیز کانالهای ارتباطی اصلی فروششان را از دست دادهاند. برخی از آنها حتی یک ریال هم نمیتوانند کسب کنند، آن هم در زمانی که تورم به نزدیکی ۵۰ درصد رسیده است و ارز ترجیحی کالاهای اساسی حذف شده است.
کسبوکارهایی که سهمشان از اقتصاد دیجیتال را دیگر نمیتوان نادیده گرفت. طبق گزارش سال ۱۴۰۳ دیجیکالا، فروشگاههای آنلاین و فعال در شبکههای اجتماعی، سهم بیش از ۴ درصدی از بازار خردهفروشی کشور دارند.
همچنین طبق گزارش سال گذشته پادرو، پلتفرم ارائه دهنده خدمات به کسبوکارهای اینستاگرامی و آنلاین، فروش اینستاگرامی در ۲ سال گذشته سه برابر شده است. در این گزارش میخوانیم:
حجم بازار خردهفروشی در اینستاگرام به بیش از ۷۵ هزار میلیارد تومان رسیده است، اما تحلیلهای منطقهای حاکی از آن است که درصورت نبود فیلترینگ، این رقم میتوانست به بیش از ۹۰ هزار میلیارد تومان برسد.
حال و پس از محدودیتهای شدید اعمال شده، این کسبوکارها آسیبهای جدی دیدهاند. طبق آخرین آمار، تراکنشهای آنلاین در این روزها تا ۸۰ درصد کاهش یافتهاند. آسیبی که این کسبوکارها از قطعی اینترنت و اختلالهای شبکه داخلی میبینند ممکن است حتی بعد از اتصال مجدد ارتباطات هم ادامه داشته باشد؛ چراکه اعتماد از دست رفته به سختی باز میگردد.
پشوتن پورپزشک، مدیرعامل پادرو، در این باره میگوید:
«کسبوکارهای خرد آنلاین دقیقا مثل مغازهای که در آن بسته شده، تعطیل شدهاند. حتی آنهایی که فروشگاهی در پلتفرمهایی مثل پادرو ساختهاند، منشا ترافیکشان شبکههای اجتماعی و کانالهای دیگر بوده است. جدای از این اگر بخواهید یک سایت عادی را باز کنید، آدرس آن باید در ذهنتان باشد و الا هیچ راهی برای دسترسی به وبسایت مدنظر وجود ندارد. سرشمارههای پیامکی برای ارتباط با مشتریان و ارسال آدرس وبسایت هم قطع است. پس یک فروشگاه قابل دسترس از طریق شبکه داخلی هیچ راه و زیرساختی برای اطلاعرسانی آدرس فروشگاه خود به مشتریانش ندارد.»
او با اشاره به اینکه کسبوکارهای آنلاین و اینستاگرامی در این شرایط حتی نمیتوانند در معرض دید قرار بگیرند به دیجیاتو میگوید حتی اگر دسترسی هم وجود داشت، در شرایط فعلی چالشهایشان کم نبود. اولا یک سری از کاربران برای ورود به حساب خود نیاز به OTP (رمز عبور یکبار مصرف) دارند که هنوز به طور کامل برای همه کسبوکارها رفع نشده است. همچنین زیرساخت بانکی گاه مختل شده و تراکنشهای اینترنتی با موفقیت انجام نمیشود.
به گفته پورپزشک، علاوه بر خریداران، فروشندگان نیز برای ورود به پنل خود مشکلاتی دارند. همچنین به علت تعطیلی بازارها از قیمت کالاها آگاهی ندارند و حتی نمیدانند میتوانند کالاهایشان را مجدد تامین کنند یا خیر: «راه دسترسی برخی از آنها به تامین کنندگان سایت یا شبکههای اجتماعی بوده که اکنون دسترسی وجود ندارد.»
او تأکید میکند کسبوکارهای خرد و متوسط پایههای اقتصاد دیجیتال هستند که در شرایط فعلی فلج شدهاند؛ چراکه ترافیک و فروششان صفر شده است.
به باور مدیرعامل پادرو حتی اگر اینترنت هم وصل شود، خسارت وارد شده به این کسبوکارها جبران نمیشود، چون اعتماد که از دست میرود و امنیت روانی مختل میشود، جبران آن آسان نیست.
او در پاسخ به این سوال که اکنون وضعیت پشتیبانی پادرو به چه صورت است میگوید: «پشتیبانیهای آنلاین و چتها که کلا تعطیل هستند. تنها پشتیبانی تلفنی در دسترس است که خب مشتریان باید شماره تلفنی از شما داشته باشند. آن کسی که آدرس سایت را فراموش کرده و امکان جستوجو در گوگل هم ندارد، نمیتواند تماس بگیرد. علاوه بر این، پشتیبانی هم از تراکنش معنا دارد، وقتی تراکنشی اتفاق نمیافتد، پشتیبانی هم معنایی ندارد. در حال حاضر تنها یک سری پشتیبانی بابت خریدهای گذشته داشتیم که با برقراری تماس با فروشندگان، تلاش کردیم تا مشکلات مشتریان را حل کنیم.»
پورپزشک با اشاره به اینکه بسیاری از سرویسهای دولتی عمومی در این مدت نیز اختلال داشتند اظهار داشت کاربران بسته به اینکه در کدام نقطه جغرافیایی هستند، از چه اپراتوری استفاده میکنند و وضعیت شبکهشان چطور است، تجربه متفاوتی از محدودیتهای فعلی دارند.
او در پایان ابراز امیدواری کرد برای مصاحبه بعدی، امکان تماس تلفنی همچنان برقرار باشد. تنها پل ارتباطی که در شرایط فعلی برای مردم باقی مانده است.
